Νησί Εγιρδήρ

Νησί  Εγιρδήρ

Τρίτη σε σπουδαιότητα Ελληνική κοινότητα στη Πισιδία υπήρξε το Νησί, με 125 χριστιανικές οικογένειες. Βρισκόταν περίπου 100 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Σπάρτης μέσα στη λίμνη του Εγιρδήρ που στους βυζαντινούς χρόνους ονομαζόταν Πασγούση. Πιθανότατα πρόκειται για την αρχαία Πρόσταινα,


 

εκδοχή, που ενισχύεται από νόμισμα με την λέξη <<Προστανναίων>>.

Το Νησί της Πισιδίας υπήρξε μια από τις ωραιότερες και ανθηρότερες οικονομικά κοινότητες της. Μαζί με τη Σπάρτη αποτελούσαν ουσιαστικά μια κοινότητα, παρά την σημαντική για την εποχή εκείνη απόσταση που τις χώριζε. Η αδελφική αυτή σχέση, που γινόταν αισθητή τους δυο τελευταίους αιώνες ιδιαίτερα, διατηρήθηκε ως τον ξεριζωμό του 1922.

Το Νησί ήταν γεωγραφικό προσάρτημα της πόλεως του Εγιρδήρ που ανήκε στη διοίκηση της Σπάρτης.

Η πόλη του Εγιρδήρ είναι χρισμένη στη νοτιοδυτική όχθη της ομώνυμης λίμνης μια από τις ωραιότερες στο κόσμο σε υψόμετρο 940 μέτρων στην αιχμή μια μακρόστενης χερσονήσου. Στην κοινότητα του Εγιρδήρ υπάγονται και τα δυο νησιά της λίμνης. Το μεγάλο ή Nisadasi και το πολύ μικρότερο το Canadasi (νησί των ψυχών). Οι Έλληνες κατοικούσαν σχεδόν αποκλειστικά το πρώτο, το Nis, εξ ου και Νισλήδες ονομάζονται. Η λέξη Nis  πιθανότατα είναι συγκοπή της Ελληνικής λέξης νήσος ή εκτουρκισμένης απόδοσης της.  Σύμφωνα με τα χειρόγραφα του αείμνηστου Παπαιωακείμ Πεσματζόγλου, αλλά και των πληροφοριών που παίρνουμε τόσο από τις στατιστικές του gotha, του Κωνσταντίνου Λαμέρα και του Σκαλιέρη, οι Έλληνες του Εγιρδήρ γενικά δεν πρέπει να ήσαν λιγότεροι από 600 και οπωσδήποτε δεν ξεπερνούσαν τους 800. Οι πίνακες της αρχιεπισκοπής μιλάνε για 125 περίπου χριστιανικές οικογένειες. Ο μικρός σχετικά πληθυσμός των χριστιανών του Νησιού αντιπροσωπευόταν στο 12μελές αιρετό συμβούλιο της πόλης του Εγιρδήρ με ένα σύμβουλο.

Από τα τέλη κιόλας του προπερασμένου αιώνα αρχίζει η ανθούσα ελληνική παροικία του νησιού που παρουσιάζει μια έντονη εμπορική δραστηριότητα σε αλατζάδες, χαλιά και γεωργικά προϊόντα, ιδιαίτερα οπωρικά, όσπρια και σιτηρά. Όλοι σχεδόν οι χριστιανοί είχαν ως κύρια ή δευτερεύουσα απασχόληση και την παραγωγή και το εμπόριο αλατζάδων και χαλιών. Δεν υπήρχε σχεδόν σπίτι χωρίς έναν τουλάχιστον αργαλειό, που ύφαινε χαλί ή αλατζά. Τα μαγαζιά των Νισλήδων βρίσκονταν στη παραλία της λίμνης, στη πόλη του Εγιρδήρ και το πρωί οι έμποροι πήγαιναν στις δουλειές τους με τις βάρκες τους. Μια άλλη σημαντική επαγγελματική δραστηριότητα ήταν η αλιεία των περίφημων ψαριών της λίμνης, όχι τόσο για την άμεση κατανάλωση τους όσο κυρίως  για την παρασκευή παστών.

Το Νησί διατηρούσε ως το διωγμό του 1922 τρεις ναούς: του Αγίου Στεφάνου με εξαιρετικά βυζαντινά ψηφιδωτά, της Αγίας Ευδοξίας και τον τρισυπόστατο των Αγίων Αναργύρων, Αγ. Θεοδώρων και Εισοδίων της Θεοτόκου. Σε αυτόν τον τελευταίο φυλάσσονταν ο περίφημος χρυσοκέντητος επιτάφιος, που οι Νισλήδες  κατάφεραν να φέρουν στην  Ελλάδα.